تئوبالد بوهم در سال ۱۸۳۲ سیستم فلوت کلید دار خود را اختراع و عرضه کرد. ۱۵ سال بعد، اصلاحاتی جهت بهبود این سیستم انجام داد. در واقع فلوت مدرن امروزی، نتیجه تلاش های بوهم بوده است که با بهینه سازی سیستم انگشت گذاری فلوت بوهم، طی سالیان سال، امروزه نوازندگی آن، نسبت به گذشته های دور، به مراتب ساده تر شده است. در واقع فلوت بوهم به یکی از بهینه ترین اشکال خود در طول تاریخ تبدیل شده است. چرا که فلوت اختراع شده توسط بوهم، به شکل امروزی نبود. بزرگترین ایراد آن، نداشتن سیستم کلیدی مناسب و به تعداد کافی بود که این امر انگشت گذاری برخی نت ها را پیچیده می کرد و در نتیجه نوازندگی این ساز برای نوازنده دشوار می شد. «ادوین دانغیانس»، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد توسعه و برنامه ریزی و نوازنده و محقق ساز فلوت، مقاله ای در مورد فلوت دوره باروک، ترجمه و بررسی نموده. تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.


فلوت باروک


فلوت باروک

در سالهای مابین ۱۶۸۵ و ۱۷۵۰ میلادی (دوره باروک)، فلوت رایج این دوره از تاریخ موسیقی، به «فلوت باروک» معروف بود. این فلوت شش سوراخ و یک کلید داشت. درست همانطور که فلوت دوره رنسانس (قرن ۱۳) شش سوراخ داشت، با این تفاوت که فلوت رنسانس کلیدی نداشت. بعدها اضافه شدن آن کلید که در واقع مربوط به نواختن نت «ر دیز» و «می بمل» در فلوت باروک و فلوت های مدرن امروزی می شود، کار را برای فلوتیست های دوره های بعد راحت تر کرد و این امکان را فراهم آورد تا بتوانند گستره و تعداد بیشتری از گام های مینور و ماژور را نسبت به گذشته بنوازنند.

فلوت باروک را به تراورسو ( Traverso) نیز می شناختند (کوتاه شده «فلوت تراورسو»). Flauto Traverso معادل ایتالیایی Transverse Flute می باشد. این نام گذاری منحصر به فرد به علت متمایز کردن این فلوت، از سایر فلوت های رایج آن زمان، مانند ریکوردر: Flauto Dolce (ایتالیایی واژه: Sweet Flute) بوده است.

در تصویر بالا، فلوت پایین، یک فلوت باروک با یک کلید و فلوت بالا یک فلوت کلاسیک با هشت کلید می باشد.


ساخت فلوت باروک

فلوت های باروک از انواع متنوعی از چوب ها ساخته می شدند. چوب های درخت شمشاد و آبنوس، از رایجترین این چوب ها بودند. همچنین در قسمت مفاصل اتصال قطعات یک فلوت باروک، از عاج فیل استفاده می کردند تا بتوانند قطعات را به راحتی به یکدیگر متصل کنند. امروزه بسیاری از نوازندگان فلوت، علاقه مند به هنرنمایی و نوازندگی با فلوت های بسیار کهن باروک، هستند. فلوت های کهنسال باروک، در دنیای امروز ما بسیار نایاب هستند. ولی عده ای از سازندگان ماهر فلوت در دنیا، فلوت های باروک با کیفیتی را همانند فلوت های باروک کهنسال آن دوره، تولید می کنند. آنها در ساخت این فلوت ها از چوب همان درخت هایی که فلوت های اصیل را در دوره باروک از آنها می ساختند، استفاده می کنند. (به استثناء مفاصل اتصال، که در آن دوره از عاج فیل استفاده میشد، ولی امروزه از نوعی رزین پلاستیک استفاده می شود) این سازندگان، معمولا فلوت های باروک دست ساز خود را طوری طراحی و تولید می کنند که دارای همان گستره کوک فلوت های دوره باروک باشند. فرکانس معیار نت لا، عددی ما بین : A=392 و A=415 هرتز، که به طور اتفاقی برای هر فلوت تعیین شده و متفاوت است.


صدای فلوت باروک

آهنگ سازان دوره باروک مانند: باخ، هندل و تیلمان، آهنگ های خود را با در نظر گرفتن یک کلید در این فلوت می نوشتند. همانطور که می توانید تجسم کنید، نوازندگی و اجرای قطعات با فلوت تراورس کار سخت و دشواری بوده، چرا که  هنوز در آن زمان، بوهم  سیستم کلیدار  فلوت خود را اختراع و عرضه نکرده بود. با توجه به اینکه فلوت باروک از جنس چوب ساخته می شود، صدای لطیف و ملایمی دارد. در حالی که فلوت مدرن صدایی به مراتب تیزتر و قویتری دارد. در فلوت مدرن، صدا ایده آل است، یعنی کیفیت صوت، در تمامی نت ها همسان می باشد، در حالی که در فلوت باروک به علت اینکه هنوز سیستم کلیددار بهینه شده ای در این فلوت تعبیه نشده بود، این امر اتفاق نمی افتاد. در واقع در فلوت باروک برخی نت ها شفاف و شیشه ای صدا می دادند، و برخی دیگر، بخصوص نت های نیم پرده کروماتیک مانند: «لا بمل» و «سی بمل»  این خصوصیت را نداشتند و به علت نوع انگشت گذاری پیچیده ای که برای تولید آنها نیاز بود، خفه و نارسا صدا می دادند.


آهنگسازان و قطعات دوره باروک

از نوع نوشتار قطعات آن زمان برای فلوت، می توان فهمید که آهنگسازان دوره باروک به ساختار و سیستم صدادهی این فلوت در گامهای مختلف کاملا آگاهی داشتند، چرا که اگر به قطعات نوشته شده در این دوران توجه کنید، متوجه می شوید که این قطعات بعضا در گام های خاصی نوشته شده اند که هم اجرای آنها برای نوازنده دشوار نباشد و هم اینکه آهنگ نوشته شده، در گامی باشد که کمتر درگیر نت های ضعیف و کم کیفیت فلوت باروک باشد. با این حال، آهنگسازان دوره باروک، قطعات خود را بر اساس شرایط موجود می نوشتند، به عنوان مثال: ممکن بود یک قطعه بسیار غم انگیز را در یک گام مینور، “با سر کلید تعداد زیادی بمل” بنویسند، تا بتوانند به یک دینامیک ملایم و یک رنگ صدایی لطیف و اندوه گین دست پیدا کنند.


موسیقی دوره باروک

 امروزه شنیدن و دیدن اجرایی از دوره باروک، ما را به سفری هیجان انگیز می برد. با کمک گرفتن از دانش موسیقی خود می توانید به افکار آهنگساز در هنگام خلق آثار هنری اش پی ببرید و متوجه شوید که به چه می اندیشیده و با چه دیدگاهی آن قطعه را نوشته است. می توانید به خصوصیات موسیقی باروک پی برده و درک کنید که چقدر می تواند جالب و هیجان انگیز باشد. اگر بخواهید یک نوازنده ی کلاسیک موفق و ماهر شوید باید سخت تلاش کنید و روز به روز مهارت های نوازندگی خود را افزایش دهید. بسیار زیبا و رویایی خواهد بود، اگر آن صدایی را که از سازمان می شنویم شبیه همان آوایی باشد که برای اولین بار در دوران باروک شنیده و اجرا می شده است.